Roman Michał Poplewski urodził się 6 sierpnia 1894 roku w miejscowości Rychtal w powiecie kępińskim, w rodzinie ziemiańskiej. Do szkół średnich, najpierw do Szkoły Handlowej, później do ośmioklasowej Szkoły Lubelskiej, uczęszczał w Lublinie, po czym studiował w latach 1914–1919 medycynę na uniwersytecie w Genewie, gdzie w 1920 roku uzyskał dyplom lekarza. W czasie wojny bolszewickiej (1920–1921) służył ochotniczo jako podporucznik-lekarz w Wojsku Polskim. Następnie studiował nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Warszawskim (1922–1924) i antropologię w École d’Anthropologie w Paryżu (1926). W roku 1927 na uniwersytecie w Genewie uzyskał doktorat medycyny na podstawie rozprawy Recherches sur l’atlas des Polonais (ogłoszona także po polsku pod tytułem Badania nad kręgiem szczytowym Polaków, 1925).

W roku 1922 Poplewski rozpoczął pracę na Uniwersytecie Warszawskim jako starszy asystent kierowanego przez profesora Edwarda Lotha Zakładu Anatomii Prawidłowej na Wydziale Lekarskim. W latach 1925–1929 był tam prosektorem. Habilitował się na podstawie rozprawy Mięśnie grzebieniaste serca (musculi pectinati) w 1929 roku, otrzymując tytuł docenta anatomii prawidłowej człowieka. Od tego roku do wybuchu wojny kierował (po Wacławie Roszkowskim) Zakładem Anatomii Opisowej Zwierząt Domowych na Wydziale Weterynaryjnym (z początku jako zastępca profesora) i wykładał ten przedmiot oraz biomechanikę, a także prowadził wykład anatomii porównawczej ssaków dla biologów na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym. Tytuł profesora nadzwyczajnego na Wydziale Weterynaryjnym UW otrzymał w roku 1931. W roku 1932/1933 pełnił funkcję dziekana tego wydziału. Dodatkowo wykładał anatomię w Instytucie Dentystycznym i w Szkole Pielęgniarstwa przy Czerwonym Krzyżu oraz anatomię plastyczną w Szkole Sztuk Pięknych im. Gersona. Od roku 1926 kierował Pracownią Biometryczną Państwowego Instytutu Wychowania Fizycznego, przekształconego później na Centralny Instytut Wychowania Fizycznego i wreszcie na Akademię Wychowania Fizycznego – wykładał tam anatomię prawidłową i biomechanikę.

W czasie okupacji niemieckiej prowadził przez pewien czas wykłady dla studentów tajnego Uniwersytetu Warszawskiego w tak zwanej Szkole Zaorskiego, a kontynuował je po powstaniu warszawskim w Częstochowie dla trafiających tam wysiedlonych z Warszawy studentów.

Po wojnie Poplewski przystąpił do odbudowy ze zniszczeń wojennych i uruchomienia Zakładu Anatomii Prawidłowej na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Kierował tym zakładem w latach 1945–1948 jako następca zmarłego w 1944 roku profesora Edwarda Lotha. Jednocześnie (w latach 1945–1948) wykładał anatomię prawidłową człowieka dla biologów, a więc na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego. W Akademii Wychowania Fizycznego wykładał biomechanikę człowieka i na nowo organizował Zakład Anatomii i Mechaniki Ruchu. Kierował także w tym samym czasie Pracownią Neurometryczną Państwowego Instytutu Higieny Psychicznej w Warszawie oraz wykładał w Wyższej Szkole Higieny Psychicznej, gdzie pełnił funkcję prorektora. Prowadził wykłady z anatomii prawidłowej w Akademii Stomatologicznej. Wreszcie w roku 1947/1948 rozpoczął wykłady anatomii porównawczej kręgowców dla biologów. Wydał kilka skryptów, w większości opartych na wydaniach przedwojennych. Nominację na profesora zwyczajnego otrzymał w 1946 roku.

Poplewski był jednym z najwybitniejszych polskich anatomów. Miał na ten dział nauk szerokie spojrzenie: nie kontynuował obecnej wówczas powszechnie na katedrach uniwersyteckich anatomii opisowej, statycznej, analizującej jedynie morfologię poszczególnych elementów ciała. W swoich pracach dowodził, że kształt ciała i jego budowa są nierozerwalnie związane z układem sił działających w danym organizmie, z jego zadaniami i czynnościami. Należał do twórców anatomii nazwanej przez siebie anatomią rozpoznawczą. Podobnie jak nieco starszy profesor Edward Loth, z którym przed wojną współpracował, ujmował on anatomię nowocześnie, widząc i badając skomplikowane zależności kształtu i czynności danego organu. „Kształt ma swoją szczególną wymowę dla anatoma, a ostateczne jego poznanie jest równoznaczne z poznaniem środowiska, w którym on powstał, z rolą czynnościową, której jest wykładnikiem, wreszcie z kierunkiem zmian, którym on ulegnie w przyszłości”1.

Opisywał dynamikę ciała człowieka i zwierząt, uwidoczniającą się w organizmie będącym w ruchu, co leży u podstaw biomechaniki. Tej ostatniej specjalności poświęcał dużo uwagi, zarówno w swoich badaniach, jak i w wykładach. Obserwacje dotyczące pracy poszczególnych mięśni oraz układu mięśniowego jako całości zbierał pracując ze sportowcami w Akademii Wychowania Fizycznego. Duża część jego publikacji dotyczyła tego zagadnienia. Wymienić tu trzeba skrypty i podręczniki: Compendium myologicum (1925), Podstawy biomechaniki (1927), podręcznik Zasady biomechaniki (1927) oraz syntezę The biomechanics of the corpus of mammals (1934), a także skrypty i podręczniki dotyczące układu mięśniowego człowieka (1925, 1928, 1945, 1948) i psa (1930). Przykładami badań szczegółowych jest ładna rozprawa Biomechanik der Carpus bei Equiden (1936), w której analizował pracę kończyny koniowatych oraz Badania nad dynamiką chodu (1937).

Te same myśli legły u podstaw stworzonej przez Poplewskiego nowej, dynamicznej gałęzi nauk anatomicznych – prozopologii, badającej kształt i układ twarzy, jej typy i cechy szczegółowe, które z kolei są odpowiedzią na różne stany psychiczne człowieka. Zasady tej specjalności sformułował w serii pięciu prac pod wspólnym tytułem Studia prozopologiczne (1928–1935) oraz w przeznaczonej dla szerszego ogółu rozprawie Twarz i płeć (1928). Jednym z jego opublikowanych tu odkryć było stwierdzenie przyczyny gwałtownego nabrzmienia twarzy przy silnych wzruszeniach na skutek przesączania się surowicy w obrębie tkanki podścieliskowej.

Roman Poplewski był także autorem ważnych studiów szczegółowych z zakresu anatomii, m.in. Mięśnie grzebieniaste serca (1929), gdzie analizował szczegóły budowy serca człowieka i naczelnych i wyjaśnił szczegóły budowy i pochodzenia mięśni przedsionka. Jego Rozważania teoretyczne nad budową kości długich ssaków (1933) to analiza sił działających na kości, w wyniku której wyróżnił dwa typy kształtu tych kości. Do tej grupy prac należy także wspomniana wyżej jego rozprawa o szczegółach budowy kończyn koniowatych.

Poplewski był autorem wielu podręczników i skryptów z zakresu anatomii człowieka i zwierząt ssących. Oprócz wspomnianych wyżej podręczników dotyczących układu mięśniowego wydał następujące prace: Nauka o stawach (1925), Szlaki nerwowe (1927), Mechanika ciała ludzkiego (1931), Zarys osteologii ssaków (1933), Anatomia człowieka, Cz. 4. Neurologia, Układ nerwowy (1946), Przewodnik prosektoryjny (1947), Anatomia w skrócie (1948). Dla przyrodników, szczególnie zoologów, ważna jest czterotomowa Anatomia ssaków (1935–1939, w latach 1947–1948 wydana powtórnie w Sztokholmie w ramach powojennej pomocy udzielanej nam przez Szwecję), a także Świat ssaków (1937, 1948). Zrywa tu Poplewski z dotychczasowym typem podręczników „anatomii opisowej” starając się budowę i kształt narządów przedstawić w powiązaniu z charakterem ich zadań czynnościowych, zawarł w nim także wiele własnych spostrzeżeń i niepublikowanych dotąd poglądów. Pełny spis jego publikacji nie został ogłoszony. Przez wiele lat pracował nad obszernym podręcznikiem anatomii człowieka, lecz zdołał wydać za życia tylko tom III Układ mięśniowy, Układ nerwowy – ośrodkowy (1945–1946), a pośmiertnie ukazał się tom IV Neuroanatomia (1949, 1950).

Jego uczniami byli m.in. Ryszard Aleksandrowicz, profesor Akademii Medycznej w Warszawie, i Kazimierz Krysiak, profesor w UMCS, UW i SGGW.

Publikacje Poplewskiego, z których wiele ukazało się w zagranicznych czasopismach, znane były i cenione wśród najwybitniejszych ówczesnych badaczy. Przed wybuchem wojny uniwersytety w Pradze i w Brnie zapraszały go na cykl wykładów, lecz z powodu ówczesnych nastrojów antyczeskich wyjazd ten nie doszedł do skutku. Z podobnego zaproszenia po wojnie do Pragi, Brna i Sztokholmu z wykładami z zakresu biomechaniki także nie skorzystał z powodu słabego już wtedy zdrowia.

Był członkiem korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego od 1936 roku i członkiem zwyczajnym od 1945, a także członkiem Polskiego Towarzystwa Anatomicznego i prezesem jego Oddziału Warszawskiego. Należy też wspomnieć, że bezpośrednio po wojnie, w latach 1945–1948, był członkiem egzekutywy koła Polskiej Partii Robotniczej przy Uniwersytecie Warszawskim.

Uczniowie profesora Poplewskiego byli pod wrażeniem jego nieprzeciętnej osobowości. Wykłady prowadził żywo, przedstawiając jasno i plastycznie trudne zagadnienia anatomii i związków funkcjonalnych. Posiadał zdolność syntetycznego ujmowania zagadnień i szerokiego spojrzenia na anatomię. Wprowadzał do wykładów demonstracje na osobniku żywym, pożyteczne dla przyszłych lekarzy, prowadził na wykładzie interesujące dyskusje ze słuchaczami.

Roman Poplewski zmarł 4 listopada 1948 roku w Warszawie i pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim.