Najwybitniejszy polski malakolog (badacz mięczaków), Wacław Andrzej Remigiusz Roszkowski, urodził się 1 października 1886 roku w Broszkowie w powiecie siedleckim. Szkoły średnie, do których uczęszczał w Warszawie, to II Gimnazjum Męskie (wydalony z niego został za udział w strajku szkolnym) i Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego, ukończone w roku 1907. W latach 1907–1908 studiował zoologię na Uniwersytecie Jagiellońskim u profesora Kazimierza Kostaneckiego, znakomitego anatoma zwierząt; studia te kontynuował w latach 1908–1913 na uniwersytetach we Fryburgu i w Lozannie pod kierunkiem „ojca limnologii” François Alphonse’a Forela. W Lozannie uzyskał w roku 1913 doktorat na podstawie rozprawy o anatomii ślimaków z rodziny błotniarkowatych Contribution à l’étude des Limnées du lac Léman.

Pracę naukową Roszkowski rozpoczął w latach 1913–1914 jako asystent Doświadczalnej Stacji Rybackiej w Rudzie Malenieckiej w powiecie koneckim, pod kierunkiem jej założyciela, Franciszka Staffa. Następnie zaangażowany został jako asystent Pracowni Zoologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (jej kierownikiem był Jan Tur). Gdy wybuchła wojna, walczył jako żołnierz I Brygady Legionów Polskich, wkrótce wrócił jednak do Warszawy1, do pracy w TNW. W maju 1915 roku, a więc niedługo przed zajęciem Warszawy przez Niemców, został wysłany do Murmańskiej Stacji Biologicznej w ekspedycji zorganizowanej dla poznania tamtejszej fauny. Przesuwający się przez ziemie polskie front uniemożliwił mu powrót do Warszawy, pozostał więc w Rosji. Z Murmańska udał się do Piotrogrodu, gdzie znalazł pracę jako pomocnik kustosza w Pracowni Muzeum Zoologicznego Akademii Nauk, oraz jako asystent kilku zakładów (Biologii Ogólnej, Zoologii i Anatomii Porównawczej Kręgowców) tamtejszego Instytutu Psychoneurologicznego. W latach 1916–1918 Muzeum Zoologiczne Akademii wysyłało go kolejno dla poszukiwań faunistycznych na Krym, do Japonii i wreszcie do Tyflisu w Gruzji (obecnie Tbilisi), gdzie do lipca 1918 roku pełnił funkcję kustosza Działu Zwierząt Bezkręgowych Kaukaskiego Muzeum Akademii Nauk. Powrócił do Polski, gdy tylko stało się to możliwe, a więc w sierpniu 1918 roku, obejmując z powrotem – na krótko – dawne stanowisko asystenta w Pracowni Zoologicznej TNW, gdzie pracował aż do jej rozwiązania w 1919 roku.

W październiku 1919 roku Roszkowski rozpoczął pracę na Uniwersytecie Warszawskim, z początku na Wydziale Filozoficznym (z przerwą na służbę wojskową w czasie wojny bolszewickiej). Był tam starszym asystentem w Zakładzie Anatomii Porównawczej kierowanym przez Jana Tura. Następnie, od roku 1921, rozpoczął pracę, jako adiunkt, w Zakładzie Anatomii Opisowej Zwierząt Domowych Studium Weterynaryjnego na Wydziale Lekarskim UW (późniejszy Wydział Weterynaryjny). Od początku kierował wymienionym zakładem w charakterze zastępcy profesora, pełniąc tę funkcję po zmarłym profesorze Eugeniuszu Kierniku. Habilitował się w roku 1925 na podstawie rozprawy Z badań nad otułką (Amphipeplea Nilss), profesorem nadzwyczajnym został mianowany w 1925 roku. W roku 1929 opuścił Uniwersytet Warszawski, aby objąć kierownictwo, jako dyrektor, Państwowego Muzeum Zoologicznego, z którym zawsze, od jego powstania, ściśle współpracował, kontynuując zresztą wykład zlecony na Uniwersytecie. W roku 1935 powrócił na etat uniwersytecki, gdzie do wybuchu wojny kierował Zakładem Zoologii Systematycznej i Morfologicznej (później Zakładem Zoologii) na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym jako następca zmarłego profesora Konstantego Janickiego. W roku akademickim 1938/1939 był dziekanem tego Wydziału.

W czasie pracy w Studium Weterynaryjnym Roszkowski wykładał swoją specjalność, a więc anatomię porównawczą ssaków i parazytologię. Prowadził także w tym czasie wykłady specjalne dla przyrodników na Wydziale Filozoficznym, później Matematyczno-Przyrodniczym: wykładał tu zoogeografię, systematykę mięczaków, osłonic i płazów, faunę Tatr, a także temat „Arystoteles jako zoolog”. Po objęciu katedry zoologii na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym prowadził tu wykład ogólny zoologii systematycznej dla przyrodników. Wykładał także, od roku 1928, zoologię ogólną i systematyczną w Wolnej Wszechnicy Polskiej.

Państwowe Muzeum Zoologiczne, któremu Roszkowski poświęcił sześć lat pracy, było już wtedy instytucją, która objęła gromadzone w Warszawie od połowy XIX wieku największe w Polsce zbiory naukowe i posiadała największą bibliotekę specjalną. Duża część zbiorów była owocem wypraw do odległych krajów, podejmowanych m.in. przez braci Branickich, Konstantego Jelskiego, Jana Sztolcmana, a w nowszych czasach przez Tadeusza Chrostowskiego. Roszkowski, kierując Muzeum Zoologicznym, zorganizował kolejne ekspedycje, podobnie zresztą, jak czynił to w czasie pobytu w Rosji. Były to: ekspedycja do Egiptu (1930–1931), do Brazylii i na Martynikę na pokładzie żaglowca „Dar Pomorza” (1931–1932) oraz – także na „Darze Pomorza” – do Parany i Afryki Południowej (1933–1934). Plony tych badawczych podróży wzbogaciły zbiory Muzeum, któremu Roszkowski przekazał później w darze także swój cenny księgozbiór naukowy.

W czasie okupacji niemieckiej Wacław Roszkowski aktywnie uczestniczył w organizowaniu i działalności podziemnego Uniwersytetu. Był kierownikiem Sekcji biologicznej tajnego Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego. Sekcja ta, uruchomiona w roku 1940, w roku 1944 liczyła trzy komplety i przeszło 20 słuchaczy. Wykłady prowadzone były w mieszkaniach prywatnych, zajęcia praktyczne w laboratoriach szpitalnych i miejskich oraz w pracowniach Państwowego Muzeum Zoologicznego. Uczył także hydrobiologii w Liceum Rybackim w Warszawie.

Należał do kilku towarzystw naukowych. Był członkiem zwyczajnym Towarzystwa Naukowego Warszawskiego od roku 1930, jednym z założycieli Towarzystwa Anatomiczno-Zoologicznego (1926) i Polskiego Towarzystwa Zoologicznego (1937), przewodniczącym warszawskiego oddziału Ligi Ochrony Przyrody (od 1929) oraz honorowym członkiem korespondentem Państwowego Muzeum Zoologicznego. Był także członkiem Klubu Wysokogórskiego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, a jego wybitna sprawność fizyczna uzewnętrzniała się nie tylko w czasie górskich wspinaczek, ale przede wszystkim podczas intensywnie prowadzonej naukowej eksploracji terenów badanych w dalekich podróżach.

Obszerny dorobek naukowy (46 rozpraw) Roszkowskiego dotyczył w większości malakologii, a więc nauki o mięczakach. Tematem rozprawy doktorskiej (wspomnianej wyżej) była analiza systematyczno-anatomiczna żyjących w wodach Jeziora Genewskiego ślimaków z rodzaju błotniarka (Lymnaea). Przeanalizował on subtelne cechy narządów wewnętrznych będące wyrazem przystosowania tych organizmów do życia na różnych głębokościach Jeziora Genewskiego, wyprowadzając wniosek o pochodzeniu głębinowych form od form przybrzeżnych. Ślimaki z rodziny błotniarkowatych były obiektem większości jego późniejszych prac malakologicznych, trzeba zresztą podkreślić, że jest to grupa trudna do ujęcia systematycznego ze względu na dużą liczbę form ekologicznych utrzymujących się łatwo dzięki występowaniu samozapłodnienia. Badał ich budowę i systematykę w sposób nowoczesny, uwzględniając w pełnym zakresie ich anatomię i histologię, ze szczególnym zwróceniem uwagi na narządy rozrodcze i układ pokarmowy. W pracach poświęconych tym organizmom poruszał zagadnienia morfologiczne, systematyczne, zoogeograficzne i ekologiczne. Rozszerzeniem jego pracy habilitacyjnej (Z badań nad otułką...) była obszerna rozprawa On the systematic position and the geographical distribution of the genus Myxas J. Sowerby (1929). Analizował rozmieszczenie błotniarek na północnej półkuli (The distribution of Lymnaeidae in Europe and in North America, with relations to Wegener’s theory, 1928), nie uzyskując potwierdzenia teorii Wegenera. Przedmiotem kilku jego prac były także inne grupy zwierząt, w tym mało u nas badane wypławki. Wziął udział (z botanikiem Sewerynem Dziubałtowskim i klimatologiem Kazimierzem Szulcem) w zbiorowym opracowaniu Instrukcja do prowadzenia spostrzeżeń fenologicznych sieci polskiej (1931), jedynym w polskiej literaturze. W pięknym, zbiorowym wydawnictwie redagowanym przez Władysława Szafera Skarby przyrody (1932) opracował rozdział poświęcony ochronie płazów i gadów.

Roszkowski nie stronił od popularyzacji nauki. Szczególnie w okresie pobytu w Szwajcarii wysyłał do warszawskiego tygodnika „Wszechświat” liczne artykuły i drobne notatki dotyczące różnych tematów specjalnych, ale także ogólnych, jak nowe teorie dotyczące genetyki, rozwoju zwierząt, genezy fauny, ewolucji, streszczał ważniejsze pozycje światowego piśmiennictwa. Podobne artykuły zamieszczał i w innych czasopismach, jak „Kosmos”, „Wierchy” itd. Był autorem i współautorem dwóch rozdziałów w poświęconych zoologii tomach Poradnika dla samouków (1931, 1932). W cennym Podręczniku do zbierania i konserwowania zwierząt należących do fauny krajowej, wydawanym w latach 1921–1929 przez Państwowe Muzeum Zoologiczne, opracował rozdziały poświęcone wijom (Myriapoda), płazom i gadom. Wziął udział w ankiecie Kasy im. Mianowskiego na temat warunków rozwoju badań naukowych w Polsce, publikując artykuł O potrzebach polskiej zoologii (1929), z obszernie uzasadnionymi wnioskami, z których niektóre i dziś pozostają aktualne. Należał do grona redakcyjnego „Wszechświata” od 1910 roku, a w czasie pracy w Muzeum Zoologicznym redagował jego wydawnictwa: „Annales Musei Zoologici Polonici”, „Fragmenta Faunistica Musei Zoologici Polonici” oraz „Acta Ornithologica Musei Zoologici Polonici”.

Do uczniów Wacława Roszkowskiego należeli Stanisław Feliksiak, późniejszy dyrektor Instytutu Zoologii PAN, Marian Gieysztor, profesor hydrobiologii UW, Tadeusz Jaczewski, profesor zoologii UW i dyrektor Instytutu Zoologii PAN oraz Bolesław Smulikowski, świetnie zapowiadający się limnolog, poległy w czasie obrony Warszawy w 1939 roku.

Zginął w czasie powstania warszawskiego 3 sierpnia 1944 roku, zastrzelony przez Niemców podczas ewakuacji domu profesorskiego na Nowym Zjeździe. Miejsce pochówku pozostało nieznane.