Tadeusz Brzeski urodził się 16 września 1884 roku w Dębicy (powiat ropczycki, obecnie woj. podkarpackie), pochodził z rodziny prawniczej (ojciec Bronisław, matka Józefa z Nikorowiczów). Ukończył gimnazjum w Tarnowie w 1902 roku, po czym podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim (1902/1903–1904/1905) i Uniwersytecie Lwowskim (1905/1906). Doktoryzował się na UJ uzyskując stopień doktora praw w październiku 1907 roku. W latach następnych (1907/1908–1908/1909) studiował ekonomię na uniwersytetach w Berlinie i Monachium, uczestnicząc w seminariach m.in. Gustawa Schmollera. Do kraju powrócił w 1909 roku, by podjąć pracę jako wyższy urzędnik w Departamencie Rolniczym Wydziału Krajowego we Lwowie (rząd autonomicznej Galicji). W okresie tym opublikował pierwsze prace naukowe. Habilitację przeprowadził na uniwersytecie we Lwowie w 1916 roku na podstawie rozprawy O granicach ekonomii społecznej: granice pojęciowe i pojęcia graniczne (Kraków 1915). Otrzymawszy tytuł docenta ekonomii politycznej, podjął pracę w Katedrze Ekonomii Politycznej Uniwersytetu Lwowskiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1919 roku docent Brzeski przeniósł się do Poznania, by na nowo otwartym uniwersytecie objąć sekcję ekonomiczno-polityczną na Wydziale Prawnym. Organizacja wydziału nabrała dynamiki od lutego 1919 roku, gdy specjalna komisja rozpoczęła zapraszanie profesorów (głównie z Krakowa i Lwowa) do prowadzenia zajęć. Docent Tadeusz Brzeski przyjechał w kwietniu i należał do bardzo wąskiego grona wykładowców, z którymi wydział rozpoczął działalność po otwarciu uniwersytetu w maju 1919 roku (od września 1919 roku wydział nosił nazwę: Wydział Prawa i Nauk Ekonomiczno-Politycznych, a od maja 1921: Wydział Prawno-Ekonomiczny). Brzeski w 1919 roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym ekonomii społecznej i objął katedrę ekonomii społecznej, w 1921 roku został zaś mianowany profesorem zwyczajnym. Miał istotne zasługi dla organizacji wydziału, w roku 1920 był jego delegatem do senatu uczelni, został też członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Latem 1922 roku Tadeusz Brzeski otrzymał propozycję objęcia katedry ekonomii II (katedrą I kierował prof. Antoni Kostanecki) na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Zajęcia rozpoczął w październiku, jako profesor zwyczajny ekonomii społecznej Uniwersytetu Warszawskiego kierował seminarium ekonomicznym, zajęcia z przedmiotów ekonomicznych dzielił z profesorem Kostaneckim. Z Uniwersytetem Warszawskim pozostał związany do 1939 roku. W roku akademickim 1928/1929 był dziekanem wydziału prawa (w latach 1926/1927 i 1927/1928 prodziekanem), w roku 1929/1930 rektorem uniwersytetu, a w 1930/1931 i 1933/1934 prorektorem. W 1934 roku, po ponownym wyborze na stanowisko prorektora, odmówił objęcia urzędu, tłumacząc się brakiem wolnego czasu, który chciał poświęcić pisaniu nowej książki. Był także przedstawicielem wydziału w Senacie UW w latach 1923–1926 i 1936–1937. Od 1928 roku był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (w latach 1931–1937 był wiceprezesem), a od 1932 roku – członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. W 1937 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za zasługi w dziedzinie naukowej.

Wybuch wojny zastał Brzeskiego we Lwowie. W kwietniu 1940 roku w ramach drugiej deportacji ludności polskiej został wraz z rodziną wywieziony do Kazachstanu. Tam umarła jego matka, on wraz z bratem odzyskał wolność w 1941 roku, po układzie Sikorski-Majski, dzięki amnestii. Wyjechał na Środkowy Wschód, a stamtąd do Wielkiej Brytanii. W 1942 roku wszedł do instytucji związanych z polskim rządem w Londynie: został sekretarzem generalnym Ministerstwa Prac Kongresowych i prezesem Głównej Komisji Skarbu Narodowego. Kontynuował działalność naukową, aktywnie działał w Stowarzyszeniu Ekonomistów Polskich w Zjednoczonym Królestwie (powstało w 1941 roku), w 1943 roku założył Polskie Towarzystwo Naukowe, pracował w katedrze ekonomii uniwersytetu w Oksfordzie, prowadząc zajęcia przede wszystkim dla studiujących tam Polaków, w latach 1944–1947 był dziekanem założonego na tymże uniwersytecie polskiego wydziału prawa.

Szczególne zasługi miał Tadeusz Brzeski dla uruchomienia polskich uczelni w Anglii, w tym Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO). Początki idei założenia polskiej uczelni wyższej za granicą sięgają grudnia 1939 roku, kiedy w Paryżu uruchomiono wydział prawno-ekonomiczny oraz humanistyczny (bez prawa nadawania stopni naukowych). Ich działalność nie trwała długo, została bowiem zawieszona po kapitulacji Paryża w czerwcu 1940 roku. Po wyjeździe do Anglii polskim władzom udało się zorganizować wydziały polskie przy uniwersytetach brytyjskich i szkockich, w tym wydział prawa przy uniwersytecie w Oksfordzie. Związani z nim byli m.in. profesorowie Tadeusz Brzeski i Stanisław Grabski.

Po uznaniu przez rząd Wielkiej Brytanii w 1945 roku Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej w Warszawie władze brytyjskie cofnęły prawo uruchamiania na wydziałach polskich kolejnych roczników studentów, a w latach następnych likwidowano ich odrębność, włączając w struktury uczelni brytyjskich. Przez kilka lat funkcjonował jeszcze Polish University College (PUC) w ramach Uniwersytetu Londyńskiego. W międzyczasie polscy uczeni, którzy pozostali w Wielkiej Brytanii, podjęli starania o utworzenie odrębnego polskiego uniwersytetu. W pracach tych aktywnie uczestniczył Tadeusz Brzeski. W 1948 roku zainicjował powstanie Polskiej Rady Naukowej, przekształconej później w Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie (był jego przewodniczącym), zaangażował się też w prace nad statutem przyszłego Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie (PUNO). Zaczęto go tworzyć w końcu 1949 roku, w końcu 1952 roku na podstawie dekretu Prezydenta RP na Uchodźstwie uzyskał prawa polskich państwowych szkół akademickich w rozumieniu ustawy z maja 1933 roku. Profesor Brzeski został rektorem PUNO (pełnił ten urząd aż do śmierci). Kierował jednocześnie Katedrą Ekonomii, odbywał zajęcia w Komisji Wydziałowej Prawa i Nauk Politycznych (uniwersytet prowadził seminaria, studium pedagogiczne, kurs nauk politycznych, wykłady otwarte, kursy zawodowe i języka angielskiego, organizował sympozja i konferencje naukowe). Okres londyński po 1947 roku był dla elit politycznych polskiego Londynu bardzo trudny – Tadeusz Brzeski utrzymywał się dzięki publikacjom, wykładom i odczytom.

Zmarł w Londynie 27 marca 1958 roku.

Tadeusz Brzeski był ekonomistą teoretykiem, jego prace dotyczyły zasadniczo trzech dziedzin: teorii ekonomii, historii ekonomii i zagadnień monetarnych. Raczej rzadko zabierał głos w dyskusjach na bieżące tematy gospodarcze, natomiast w swoim dorobku pozostawił kilka publikacji dotyczących polityki gospodarczej. Pierwsze teksty: Parcelacja własności tabularnej w Galicji (Lwów 1912) i Prawne uregulowanie parcelacyj (Kraków 1913) opublikował w okresie pracy na stanowisku wicesekretarza Wydziału Krajowego we Lwowie. Poświęcił je zagadnieniom struktury własności ziemi w rolnictwie i parcelacji wielkiej własności ziemskiej. Do kwestii tych odniósł się także w broszurze Materiały statystyczne do sprawy rolnej (Warszawa 1919). Problematyce rolnej, a konkretnie potrzebie parcelacji wielkich majątków ziemskich, poświęcił też artykuł Walka o reformę rolną („Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, 1926). Wskazywał na potrzebę upełnorolnienia gospodarstw chłopskich poprzez dobrowolną parcelację wielkiej własności oraz stworzenie możliwości odpływu ludności wiejskiej do zajęć pozarolniczych. Na początku lat 20. wydał też popularną pracę Polska jako jednostka gospodarcza (Lwów 1922), w której przedstawił stan polskiej gospodarki, jej zasoby, ustrój rolny, układ komunikacyjny i poziom uprzemysłowienia. Zwrócił uwagę na niedojrzałość polskiego społeczeństwa do przyjęcia czysto wolnorynkowych reguł gry, a także jego niechęć do silniejszej ingerencji rządu w gospodarkę, mającą swoje korzenie w okresie zaborów. Jego zdaniem aktywność państwa powinna dotyczyć przede wszystkim regulacji najważniejszych kwestii, takich jak reforma rolna i obrót ziemią czy ubezpieczenia społeczne. Nie był skrajnym liberałem, uważał, że rozstrzygnięcia kwestii „państwo czy rynek” powinny zależeć od konkretnego przypadku, niewłaściwy był bowiem zarówno nierozumny etatyzm, jak i „lekkomyślna” wolność. Stwierdzał też, że władza publiczna powinna mieć możliwość wpływu na sprawy społeczno-gospodarcze, jeśli nie pozostawały one przedmiotem działalności prywatnych przedsiębiorców.

Gros publikacji Brzeskiego odnosiło się do kwestii stricte teoretyczno-ekonomicznych. Praca habilitacyjna O granicach ekonomii społecznej (wyd. 1915) miała charakter typowo metodologiczny, tezy w niej zawarte bliskie były rozwijającemu się w ekonomii zachodniej nurtowi psychologiczno-matematycznemu. Odróżniał ujęcia generalizujące cechujące metodę ekonomii od indywidualizujących, właściwych naukom historycznym. Wskazywał na przyrodnicze oraz psychiczno-faktyczne uwarunkowania procesu gospodarowania i zależności między nimi zachodzące. Do kwestii tych powrócił w pracy Przyrodnicza i historyczna metoda w ekonomii (1916).

Ważną rolę w jego twórczości naukowej odegrała książka Psychologiczna teoria gospodarcza w zarysie (Poznań 1921), w której dał wyraz swoim poglądom na przedmiot i metodę ekonomii, próbując stworzyć uniwersalną teorię gospodarowania. Uważał, że teoria działań gospodarczych powinna uwzględniać często wzajemnie sprzeczne motywy kierujące decyzjami ekonomicznymi podejmowanymi przez jednostki gospodarujące. Podzielał opinię klasyków, że najważniejszy jest motyw egoizmu, dodawał, iż jest on głęboko osadzony w ludzkiej psychice, z tego też powodu zjawiska ekonomiczne mają charakter psychologiczny. Eksponował znaczenie psychologicznych aspektów (faktów psychologii gospodarczej) określających ekonomiczne zachowania jednostki w procesie produkcji, wymiany czy nawet kredytowania (motywacja psychiczna kredytu). Gospodarstwa dzielił na izolowane i wymienne, czyli utrzymujące kontakt z rynkiem. Przedstawił koncepcję państwa gospodarczego, w której, jako narzędzi analizy ekonomicznej, użył konstrukcji „typów idealnych” jednostki i społeczeństwa.

Koncepcji „typu idealnego” warto poświęcić kilka zdań więcej, za jej sprawą bowiem uważa się Brzeskiego za przedstawiciela tzw. typologizmu historycznego, którego narodziny związane były z pracami Maxa Webera. Zwolennicy tego nurtu negowali istnienie ogólnych praw ekonomicznych i dowodzili, że teoria ekonomii jest dziedziną pomocniczą w stosunku do badań historii życia gospodarczego. Czerpiąc z przemyśleń Webera, Brzeski rozwinął i uściślił koncepcję „idealnego typu” jako pewnego uproszczonego modelu rzeczywistości stanowiącego punkt odniesienia dla analiz ekonomicznych. Konstrukcję „typu idealnego” budował na założeniu, że jednostka postępuje racjonalnie przy pomocy pojęć opartych wyłącznie na motywach czysto gospodarczych, równowadze gospodarczej i prawidłowościach psychologicznych.

W tworzonej przez siebie teorii Brzeski zakładał materialno-psychiczną jedność działań jednostki i gospodarstwa społecznego, zjawiska społeczne traktował jako zewnętrzną sferę zjawisk i działań gospodarczych. Zwracał też uwagę na problem równowagi statycznej (dotyczącej ruchów wyrównawczych elementów układu gospodarczego z wielkościami stałymi jak populacja, technika produkcji, jej organizacja i struktura, niektóre zasoby) oraz równowagi dynamicznej (ww. elementy są w ruchu).

Brzeski opublikował kilka ważnych prac dotyczących zagadnień monetarnych: O zepsuciu i naprawie pieniądza (Kraków 1924), Ustrój pieniężny. Teoria (Warszawa 1927), Ustrój pieniężny. Polityka (1932) oraz Polityka pieniężna (Warszawa 1932). Był zwolennikiem ilościowej teorii pieniądza, wskazywał na inflacyjne skutki odejścia od pieniądza opartego na złocie. Uważał, że rosnąca rola pieniądza papierowego (w miejsce pieniądza kruszcowego będącego poza wpływem władzy państwowej) burzyła wewnętrzny system cen i ich związki z cenami światowymi. Za najważniejszą funkcję pieniądza uważał pośredniczenie w wymianie dóbr i usług. W ostatniej z wymienionych prac przedstawił syntezę zagadnień monetarnych: zakres polityki pieniężnej, jej cele i metodologię. Wskazał na czynniki ją determinujące, dzieląc je na wewnętrzne (m.in. podaż pieniądza i polityka banku emisyjnego) oraz zewnętrzne (międzynarodowe stosunki płatnicze, kurs walutowy i system walutowy). Warto też odnotować, że dokonał pewnej rewizji swojego wcześniejszego stanowiska odnośnie pozostawienia kwestii monetarnych mechanizmowi rynkowemu (system oparty na złocie), wskazując na zasadność świadomego nimi regulowania z punktu widzenia przyjętych celów. Uważał, że celem polityki pieniężnej powinno być wskazanie zakresu występowania pieniądza dobrego (neutralnego) i złego (oddziałującego w sposób naruszający równowagę). W analizie ustroju pieniężnego starał się wskazać zjawiska pieniężne bezpośrednio powiązane z gospodarką (nazywał je naturalnymi), gdzie pieniądz miał charakter neutralny, oraz „sztuczne”, destabilizujące gospodarkę (pieniądz emitowany przez skarb państwa oraz nadmiernie kreowany przez banki pieniądz kredytowy). Wskazywał na ewolucję ustroju pieniężnego: oderwanie się pieniądza od podstawy złota oraz możliwości powstania w miejsce państwowych ustrojów monetarnych „internacjonalizmu monetarnego”, pisał o zaletach potencjalnej unii monetarnej (oderwanie systemu monetarnego od partykularnych interesów narodowych i ułatwienie stosunków gospodarczych).

W latach 30. wydanych zostało kilka publikacji, w których Brzeski ponownie zajął się zagadnieniami związanymi z teorią ekonomii. W części wynikało to z potrzeb dydaktycznych. W okresie tym wyszedł skrypt stanowiący zbiór jego wykładów: System teorji ekonomji (Warszawa 1930). Oprócz oczywistych treści właściwych dla podręcznika (mechanizm funkcjonowania rynku, teoria podziału dochodu) znalazły się w nim zagadnienia dotyczące prawnych aspektów funkcjonowania gospodarki w postaci umów i kontraktów. Kolejne edycje podręczników wzbogacone zostały o historię rozwoju gospodarek oraz historię doktryn ekonomicznych.

Przemyślenia oraz poglądy na przedmiot ekonomii i jej metodę Brzeski zsyntetyzował w książce Ekonomia. T. 1: Teoria gospodarowania (Warszawa 1938). Zamierzał też wydać część drugą poświęconą ustrojowi gospodarczemu, pracował nad nią w czasie wojny. W 1941 roku w liście z Semipałatyńska do ambasadora RP w ZSRR Stanisława Kota pisał, że maszynopis II tomu Ekonomii udało się uratować, i że pracował nad koncepcją kolejnych tomów: o metodzie, historii doktryn, psychologii gospodarczej i rozwoju gospodarczym oraz o przyszłym ustroju gospodarczym. Prac tych nie ukończył. Wracając do Teorii gospodarowania – dotyczyła ona metod teorii ekonomii na poziomie abstrakcyjnym (wyższy stopień uogólnienia) oraz rzeczywistym – konkretnym. Brzeski dał w niej wyraz swojemu przekonaniu o potrzebie ujmowania w teorii ekonomii aspektów psychologicznych. Wychodząc z twierdzeń szkoły psychologicznej, próbował stworzyć własną teorię gospodarowania. Analizie poddał cztery grupy zagadnień: zasady gospodarowania, rachunek wartości, rachunek cen oraz państwo gospodarcze. Jeśli idzie o zasady gospodarowania wskazywał na elementy, które prowadziły do możliwie optymalnej alokacji zasobów i efektywnego ich wykorzystania. W przypadku analizy teorii wartości odrzucał teorię stworzoną przez klasyków (kosztowa wersja wartości), opowiadał się zaś za ujęciem subiektywnym, wskazując, że tylko użyteczność może być wyznacznikiem wartości oraz cen. Analizował też rolę pieniądza i znaczenie pozakruszcowych jego form dla funkcjonowania rynku. Pisał o dochodach czynników produkcji, sporo miejsca poświęcając tzw. dochodom rzeczowym przypadającym właścicielom czynników, w tym rencie (naturalnej, technicznej, monopolistycznej oraz finansowo-majątkowej). Analizował zagadnienie kosztów produkcji (stosując ujęcie marginalne), pisał o roli płacy, wskazując na psychologiczne determinanty jej poziomu (psychologiczna ocena stosowana przez człowieka nakładów potrzebnych do wykonywania pracy wykwalifikowanej bądź niewykwalifikowanej). Przedstawił koncepcję państwa gospodarczego, odniósł się do roli państwa i jego regulacyjnych działań w postaci protekcjonizmu, interwencjonizmu, planowania i socjalizacji. Uważał, że w procesach rozwoju trudno wskazać wyraźne prawidłowości, że cechowały się one zmiennością przynoszącą przechodzenie od form prostych do coraz bardziej złożonych, ale bez wyraźnych prawidłowości.

Niektóre z wymienionych wyżej zagadnień Brzeski podjął w artykule Teoria wobec praktyki ekonomii1. Pisał w nim, że teoria ekonomii nie powinna się zanadto oddalać od rzeczywistości, ta zaś uległa w końcu lat 30. wyraźnym zmianom w stosunku do okresów wcześniejszych. Cechował ją – pisał Brzeski – wzrost znaczenia monopoli i spadek znaczenia roli jednostki, dominującej w epoce doskonałej konkurencji. Ponieważ motyw racjonalności ekonomicznej, jaką kierował się nowy system, był sprzeczny z psychologią jednostki, prawa ekonomiczne i metody badania rzeczywistości powinny ulec zmianie – konkludował.

W okresie londyńskim opublikował Dylemat ekonomii2, w którym powrócił do kwestii przedmiotu i metody ekonomii. Analizując ich przemiany w toku rozwoju dziedziny, wskazał na wyłaniający się z ujęć szkoły psychologicznej i matematycznej obraz jednostki zracjonalizowanej i zmechanizowanej sprzecznej z pierwiastkiem wolności. Zwracał uwagę na przesunięcia w przedmiocie badań ekonomicznych w kierunku rosnącej roli ujęć makroekonomicznych. Podkreślał, że wraz ze wzrostem roli kapitalizmu monopolistycznego zmieniała się rola jednostki, przestawała ona być najważniejszym podmiotem działalności ekonomicznej. Tym samym jednostka – stanowiąca przedmiot zainteresowania ekonomii neoklasycznej i matematycznej – ustępowała miejsca takim kategoriom, jak dochód narodowy czy wzrost gospodarczy, z którymi związana była gospodarka planowa. Wskazywał na potrzebę „rozsądnego kompromisu” między dominującą dotąd mikroekonomią a rodzącą się makroekonomią.

Odrębną grupę publikacji stanowiły prace dotyczące historii myśli ekonomicznej. Pierwszą był skrypt Historia doktryn ekonomicznych (Warszawa 1933), kolejną Historia nauki ekonomii (Londyn 1952). Brzeski zawarł w nich przegląd rozwoju ekonomii jako dziedziny od czasów starożytnych po początek XX wieku, akcentując „ożywcze” znaczenie szkoły matematycznej i psychologicznej. Warto też wspomnieć o współautorskim wkładzie Brzeskiego w Program regionalizmu polskiego (1929) przygotowany przez czołowych przedstawicieli nauki polskiej.

Tadeusz Brzeski uważany jest za zwolennika historyzmu w ekonomii, jego poglądy naukowe kształtowały się pod wpływem młodszej szkoły historycznej. Początkowo był zwolennikiem koncepcji psychologicznej, w latach 30. próbował zaś scalić aspekty psychologiczne, socjologiczne i prakseologiczne występujące w procesach gospodarowania, by nadać im ponadhistoryczny, uniwersalny charakter. Podkreślał znaczenie zagadnień społecznych zarówno w analizie problemów teorii ekonomii, jak i analizach polityczno-ekonomicznych, wskazywał na integralność zjawisk społecznych i niemożność rozpatrywania różnych motywów kierujących działaniami gospodarczymi jednostek w izolacji. Główne wątki jego badań dotyczyły teorii gospodarstwa i gospodarowania. Wartości społeczne uważał za praktyczne objawy indywidualnego życia psychicznego, z tego też względu za konieczne uznawał stosowanie indywidualizmu poznawczego. Stał na stanowisku, że celem ekonomii nie powinno być szukanie praw ekonomicznych, ale definiowanie pojęć ekonomicznych i ustalanie współzależności między nimi. Za podstawowe zaś zadanie ekonomii uważał historyczne badanie życia gospodarczego w jego rozwoju i określonych stanach społecznych – rola teorii ekonomii miała być wobec tego głównego zadania pomocnicza.