Antoni Stanisław Zygmunt Okolski był od 1865 roku nieprzerwanie związany ze Szkołą Główną w Warszawie (od 1867 był w niej profesorem zwyczajnym), a następnie z rosyjskim Uniwersytetem Warszawskim (gdzie został powołany na stanowisko profesora zwyczajnego dopiero w 1885). Urodził się 1 maja 1838 roku w Małachowicach w powiecie łęczyckim. Ojciec Stanisław Wincenty był dzierżawcą dóbr ziemskich, dymisjonowanym porucznikiem jazdy Księstwa Warszawskiego i piechoty Królestwa Polskiego. Starszy o pięć lat od Antoniego brat Stanisław od 1856 roku zajmował różne stanowiska w sądownictwie Królestwa Polskiego, by ostatecznie zostać notariuszem w Lublinie.

Nauki początkowe Antoni Okolski pobierał w domu, a od 1852 roku kształcił się w gimnazjum w Płocku. Po ukończeniu z wyróżnieniem tego gimnazjum i uzyskaniu stypendium rządowego na dalszą naukę, studiował jako stypendysta rządowy na Uniwersytecie Moskiewskim na – przeznaczonych dla przyszłych prawników z obszaru Królestwa Polskiego – polskich kursach prawnych, a po ich zniesieniu (w 1859) na Uniwersytecie w Petersburgu, gdzie uzyskał w 1861 roku z wynikiem celującym stopień kandydata nauk na podstawie rozprawy o dzieciobójstwie (opublikowanej w krakowskim „Czasopiśmie Poświęconym Prawu i Umiejętnościom Politycznym” w 1864). Przedmiotem jego zainteresowania było wówczas prawo karne. Po krótkim okresie odbywania aplikantury przy Trybunale Cywilnym w Warszawie, w 1862 roku uzyskał kolejne stypendium, dzięki któremu mógł kontynuować studia w Paryżu, współpracując jednocześnie z Hotelem Lambert. W Paryżu poznał Jana Kantego Wołowskiego, rychło pierwszego dziekana Wydziału Prawa Szkoły Głównej, dzięki któremu otrzymał kolejne stypendium rządowe i w 1863 roku podjął dalsze studia zagraniczne, studiując prawo karne w Berlinie, Lipsku, Heidelbergu i Jenie; na tym ostatnim uniwersytecie uzyskał w 1864 roku stopnień doktora obojga praw na podstawie rozprawy Über die Staatsanwalt in Strafverfahren. Po przyjeździe do Warszawy w tym samym roku powrócił do obywania aplikacji sądowej, a w styczniu 1865 roku na podstawie polskiej wersji rozprawy doktorskiej (O urzędzie prokuratora w postępowaniu karnym, ogłoszonej w tym samym roku w „Czasopiśmie Poświęconym Prawu i Umiejętnościom Politycznym”) uzyskał prawo wykładania w Szkole Głównej w Warszawie, gdzie został mianowany na rok wykładowcą procedury karnej.

Ponieważ równocześnie do Szkoły Głównej przybył inny gruntownie wykształcony na Zachodzie specjalista procedury karnej – Walenty Miklaszewski, któremu powierzono ten wykład, Antoni Okolski musiał zmienić przedmiot zainteresowań – i, wobec wakatu w tej katedrze, w grudniu 1865 roku został profesorem nadzwyczajnym prawa publicznego (tj. państwowego) i administracyjnego. Przedmioty te wykładał (w tym jako „prawo publiczne ogólne i prawo publiczne Cesarstwa”) do końca istnienia Szkoły Głównej, tj. do 1869 roku. Były to, trzeba podkreślić, przedmioty trudne wówczas do wykładania, zwłaszcza że Antoni Okolski nie ograniczał się do dogmatyki prawa obowiązującego, lecz szeroko stosował metodę porównawczą; prawo państwowe, w warunkach monarchii absolutnej, jaką Rosja pozostawała do 1905 roku, nie mogło mieć wiele wspólnego z prawem konstytucyjnym Zachodu, a prawo administracyjne z kolei nie było jeszcze nigdzie, a zatem tym bardziej w nauce polskiej, przedmiotem szerszej systematyzacji naukowej. We wstępie do swojego opus magnum, trzytomowego Wykładu prawa administracyjnego oraz prawa administracyjnego obowiązującego w Królestwie Polskim, Antoni Okolski mógł, i to po kilkunastu latach, gdy zaczęły się już ukazywać dzieła z tej dziedziny, zasadnie stwierdzić: „w naszej literaturze prawnej każda prawie gałąź ma mniej więcej świetnych przedstawicieli. O żadnej z nich nie można powiedzieć, aby była całkowicie zaniedbana. Inaczej ma się z prawem administracyjnym, w którym dotychczas, oprócz oddzielnych monografii, nie ma dzieła, które by usiłowało przynajmniej przedstawić całość przedmiotu, systematycznie wyłożoną”. W październiku 1867 roku, aby uzyskać stanowisko profesora zwyczajnego, Antoni Okolski poddał się w Szkole Głównej powtórnemu przewodowi doktorskiemu, na stopień doktora odpowiadający jego rozumieniu w Rosji. Stopień uzyskał na podstawie rozprawy O sporach administracyjnych, która wskazywała na jego rosnące zainteresowanie właśnie prawem administracyjnym i kompetencję w tej dziedzinie.

Po likwidacji Szkoły Głównej Antoni Okolski został czasowym profesorem nadzwyczajnym prawa administracyjnego (które występowało pod nazwą „prawo policyjne” i miało katedrę odrębną od prawa państwowego) na rosyjskim Uniwersytecie w Warszawie, wykładając od 1870 roku także procedurę cywilną, a następnie również ustrój sądowy; w drugim semestrze 1886/1887 prowadził równolegle wykład prawa cywilnego. W celu uzyskania stałego etatu, co było jednym z wielu dowodów dyskryminacji nielicznych Polaków – wykładowców rosyjskiego Uniwersytetu, musiał po raz trzeci uzyskać stopień doktorski, tym razem rosyjski (doktor prawa policyjnego ogólnego i krajowego). Uczynił to w 1872 roku na Uniwersytecie w Petersburgu, na podstawie obszernej (ponad 600 stron) rozprawy O otnoszenii gosudarstwa k narodnomu obrazowaniju. Dopiero w 1885 roku został mianowany profesorem zwyczajnym, choć był nim już w Szkole Głównej. W 1894 roku wraz z przejściem na emeryturę uzyskał, zgodnie z przyjętym zwyczajem, tytuł profesora zasłużonego.

Na działalność dydaktyczną i naukową Antoniego Okolskiego istotny wpływ wywierał jego ścisły kontakt z praktyką prawniczą. Była już mowa o aplikacji sądowej. W 1867 roku został mianowany patronem przy Trybunale Cywilnym w Warszawie, a w 1868 roku – adwokatem przy Sądzie Apelacyjnym Królestwa Polskiego i wreszcie, co było najwyższym szczeblem w adwokaturze Królestwa, w 1872 roku obrońcą przy Senacie Rządzącym; w ramach nowej organizacji sądownictwa wprowadzonej w 1876 roku, znoszącej odrębność sądownictwa Królestwa Polskiego w stosunku do organizacji sądowej Cesarstwa Rosyjskiego, stał się „adwokatem przysięgłym”, choć działalność zawodową prowadził z coraz mniejszą intensywnością. Jako adwokat zajmował się przede wszystkim sprawami z zakresu prawa cywilnego. Adwokaturę opuścił w 1886 roku w następstwie wprowadzonego przez ministra oświaty zakazu łączenia funkcji akademickich z praktyką adwokacką. Nie można także nie wspomnieć o działalności organizatorskiej Antoniego Okolskiego w sferze prawoznawstwa i ogólnie nauki. Brał udział w tworzeniu warszawskich czasopism prawniczych: krótko istniejącego „Przeglądu Sądowego” (od 1868) i bardzo zasłużonej „Gazety Sądowej Warszawskiej” (od 1873). Kierował działem prawnym Wielkiej Encyklopedii Powszechnej Ilustrowanej. Od 1890 roku był członkiem Komitetu Zarządzającego ważnej dla polskiego życia naukowego, nie tylko w Królestwie Polskim, fundacji Kasa im. Mianowskiego, a od 1894 roku do śmierci był jego prezesem.

Zmarł w Warszawie 30 października 1897 roku, od dawna chorując na serce. Pozostawił dwie córki i syna; jego prawnukiem, warto dodać, jest prof. Józef Okolski, dziekan Wydziału Prawa i Administracji UW w latach 1993–1999.

Już z podstawowych faktów dotyczących naukowego curriculum Antoniego Okolskiego wynika, jak szerokie były jego zainteresowania. Obok szerokości zainteresowań trzeba również podkreślić obfitość dorobku (z którego będzie można przywołać jedynie dzieła najpoważniejsze). Antoni Okolski zaczął, jak była o tym mowa, od prawa postępowania karnego, ale zajmował się również, i to nie tylko w ramach działalności dydaktycznej, poza prawem administracyjnym, ustrojem sądownictwa (obszerna rozprawa O organizacji sądów karnych, „Przegląd Sądowy” 1869), postępowaniem cywilnym (Forma kontradyktoryjna w Ustawie postępowania sądowego cywilnego z dnia 20 listopada 1864. r., 1879), prawem cywilnym materialnym (książka Zasady prawa cywilnego obowiązującego w Królestwie Polskim, 1885), a także prawem konstytucyjnym (Ustrój państw europejskich i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, 1888). Jedną z cech twórczości Antoniego Okolskiego, skądinąd charakterystyczną dla jego epoki, a przynajmniej charakterystyczną dla Europy Środkowej, było szerokie stosowanie metody porównawczej, dzięki czemu czytelnik mógł tym bardziej dostrzec braki rozwiązań przyjmowanych w coraz bardziej poddawanym rusyfikacji Królestwie Polskim po upadku powstania styczniowego.

Największym dziełem Antoniego Okolskiego była, wspomniana już, trzytomowa synteza nauki administracji i prawa administracyjnego Wykład prawa administracyjnego oraz prawa administracyjnego obowiązującego w Królestwie Polskim (1880–1884), opisująca, co wynika już z samego tytułu, europejskie standardy administracji publicznej (ze szczególnym uwzględnieniem jej zadań w sferze socjalnej) oraz wykazująca, na ile od tych standardów odbiegały, starannie przez autora zinwentaryzowane w kontekście historycznym, rozwiązania przyjęte w Królestwie Polskim po jego unifikacji z Cesarstwem Rosyjskim. Układ książki świadczy o szerokości traktowanej w niej problematyki: po „wiadomościach wstępnych” autor omówił organizację władz administracyjnych (część I), „ziemię”, tj. podział terytorialny (część II), „prawo administracyjne fizycznej strony narodu” (w tym kwestie zdrowia, zapobiegania ubóstwu i „policji bezpieczeństwa” – dział I części III), „prawo administracyjne duchowej strony narodu” (nauka, edukacja, religia, prasa – dział II części III) i wreszcie „prawo administracyjne ekonomicznych stosunków narodu” – dział III części III). Jednym z istotnych aspektów tego dzieła było podkreślanie potrzeby – w Królestwie Polskim nieistniejącego poza gminami wiejskimi – samorządu terytorialnego, eufemicznie nazywanego „władzami niższymi”, które są „dla społeczeństwa, osób prywatnych najważniejszymi”; potrzebę wprowadzenia samorządu miejskiego głosił już w dwóch wykładach publicznych w Szkole Głównej, opublikowanych w 1867 roku pod tytułem O znaczeniu miast i instytucji miejskich.

Przy szerokim ujmowaniu przez Antoniego Okolskiego materii prawa administracyjnego nie może dziwić – typowe zresztą dla pozytywizmu warszawskiego, do którego należy go zaklasyfikować (przy dostrzeżeniu zarazem jego umiarkowanego konserwatyzmu) – głębokie zainteresowanie różnego rodzaju zagadnieniami o charakterze społecznym. Wśród prac z tego zakresu można wymienić książkę Istoriczeskij oczerk prizrenija biednych w Polsze (1878) oraz rozprawy: Kwestia kobieca w świetle najnowszego prawodawstwa („Biblioteka Warszawska” 1888), Kwestia lichwy w obecnym prawodawstwie („Biblioteka Warszawska” 1889) i Szwedskaja sistiema prodaży spiritnych napitków i jego posliedstwija (1889). Osobno, bowiem w znacznej mierze już poza choćby najszerzej rozumianym prawem administracyjnym, zauważyć warto ogłoszoną w 1894 roku we lwowskim „Przeglądzie Prawa i Administracji” rozprawę Wpływ Tomasza Carlyle’a na rozwój społeczeństwa angielskiego pod względem socjalno-politycznym w XIX w.

Brak kontynuacji na rosyjskim Uniwersytecie doświadczeń i dorobku dawnych polskich profesorów Szkoły Głównej (następcą Antoniego Okolskiego na katedrze prawa policyjnego został Aleksander Gorbunow, który w 1906 roku zamienił to stanowisko na miejsce docenta prywatnego na Uniwersytecie Moskiewskim) i ogólna słabość Wydziału Prawa (w latach 1869–1915 odbyła się na nim w ogóle tylko jedna obrona rozprawy doktorskiej) spowodowały, że Antoni Okolski nie mógł być twórcą szkoły naukowej o charakterze akademickim. Nie umniejsza to jednak w żaden sposób znaczenia jego dzieł, które w jego czasach odgrywały poważną rolę praktyczną – i które zauważa się i docenia także w czasach znacznie późniejszych.