Przedstawiamy Czytelnikom pierwszy tom serii „Monumenta Universitatis Varsoviensis” przygotowanej dla upamiętnienia 200-lecia Uniwersytetu Warszawskiego. Tom ten poświęcony jest wybitnym profesorom działającym lub rozpoczynającym swą działalność na naszej uczelni w latach 1816–1915. W grupie tej znalazło się 51 osób reprezentujących nauki humanistyczne, społeczne, ścisłe, przyrodnicze, medyczne i artystyczne. Ich wybór nie był łatwy i wymagał wielu konsultacji. Kryteria i procedurę tworzenia listy wybitnych profesorów Uniwersytetu opisano we wstępie sygnowanym przez Zespół Rektorski ds. Wydawnictw Jubileuszowych.

W latach 1870–1915 zaborca ustanowił Cesarski Uniwersytet Warszawski, w którym zdecydowaną większość profesorów stanowili Rosjanie. Ta rosyjskojęzyczna uczelnia była bojkotowana przez znaczną część polskiej młodzieży. Nie można jednak przemilczeć faktu, że niektórzy rosyjscy profesorowie byli wybitnymi uczonymi. Dlatego też w niniejszym tomie znalazły się także teksty poświęcone wyróżniającym się profesorom-Rosjanom.

Teksty zamieszczone w tomie mają zróżnicowany charakter. Część z nich powstała specjalnie na potrzeby naszego wydawnictwa, niektóre są przedrukiem wcześniejszych publikacji. Staraliśmy się honorować autorskie ujęcie tematu, stąd teksty zarówno eseistyczne, jak i bardziej naukowe, obudowane odnośnikami i przypisami; teksty o charakterze wspomnieniowym i takie, które przybierają formę rozbudowanych biogramów. Uznaliśmy, że różnorodność będzie zaletą publikacji. Jej celem nie jest bowiem tworzenie kompendium wiedzy o konkretnych osobach, lecz przybliżenie zainteresowanym czytelnikom postaci najwybitniejszych przedstawicieli naszego środowiska uniwersyteckiego.

W tekstach będących przedrukami ograniczyliśmy interwencje redaktorskie do minimum, zachowując stosowaną niegdyś składnię i leksykę, uwspółcześniając natomiast w pewnym zakresie ortografię i interpunkcję. Niektóre z tych tekstów przedstawiamy w formie nieco skróconej.

Mamy nadzieję, że prezentowany tom spotka się z zainteresowaniem czytelników i spełni ich oczekiwania.

Marek Wąsowicz
Andrzej Kajetan Wróblewski