Piotr Aleksiejewicz Ziłow urodził się 3 II 1850 r. W 1873 r. ukończył wydział matematyczno-fizyczny na Uniwersytecie Moskiewskim. Rok później wyjechał na stypendium naukowe do Heidelbergu i Berlina. Do Moskwy wrócił w 1877 r., by otrzymać posadę wykładowcy w tamtejszej Szkole Politechnicznej. Wtedy właśnie Ziłow po raz pierwszy dał się poznać jako zdolny naukowiec, badacz pola elektromagnetycznego, polaryzacji światła i elektrodynamiki. Jego eksperymenty zaciekawiały nie tylko studentów, lecz także grono uczonych. Wydana w 1878 r. praca Opytnoje issledowanije dielektriczeskoj polarizacyi w żydkostijach została życzliwie przyjęta przez fizyków rosyjskich. Rok potem, jako uczeń znanego fizyka Aleksandra G. Stoletowa, otrzymał stopień doktorski.

Do Warszawy przyjechał w 1884 r. Przypomnijmy, że właśnie wtedy na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim następowała wyraźna zmiana kursu wobec studentów Polaków. Rektorem został Nikołaj Ławrowski, a wraz z nim stanowiska otrzymało kilku uprzedzonych do Polaków Rosjan.

Ziłow rozpoczął wykłady z fizyki i wzbudził wśród warszawskich studentów mieszane uczucia. Ceniono jego fachowość oraz to, że swojemu przedmiotowi był naprawdę oddany. Napisany przez niego podręcznik Kurs fizyki (t. I-II, 1895–1896) używany był w Rosji przez wiele lat. Dlatego właśnie w rosyjskich podręcznikach Ziłow do dziś figuruje jako ceniony popularyzator fizyki.

Ten znakomity fizyk miał jednak swą drugą, diabelską twarz. Nienawidził wszystkiego, co polskie. Szydził z języka polskiego, ostentacyjnie wyrażając swój lekceważący stosunek do polskiej kultury i historii. Obsesja ta była tak daleko posunięta, że studenci podejrzewali Ziłowa o narkomanię.

W 1892 r. po wykładzie Ziłowa studenci zaprotestowali przeciwko jego antypolskiemu zachowaniu. W 1897 r. podczas wykładu znów się zagalopował w swej niechęci do Polaków, co wywołało oburzenie na sali. Studenci zaczęli wznosić wrogie okrzyki pod adresem fizyka. Nagle ktoś w swej demonstracji posunął się jeszcze dalej i cisnął w twarz Ziłowa kaloszem. Zajęcia przerwano i wkrótce rozpoczęto śledztwo w sprawie znieważenia rosyjskiego wykładowcy. Efektem było usunięcie z uczelni kilkudziesięciu studentów. Tego samego roku Ziłow podpisał wiernopoddańczy list gratulacyjny z okazji budowy pomnika znienawidzonego przez Polaków Michaiła Murawjowa „Wieszatiela”. Niechęć warszawskich studentów sięgnęła zenitu.

Wkrótce (w 1900 r.) Ziłow awansował na dziekana Wydziału Matematyczno-Fizycznego. Z jego inicjatywy powstał rosyjski periodyk „Przegląd Fizyczny” (Fiziczeskoje obozrienije), którego został pierwszym redaktorem. W 1904 r. doszedł do szczytów hierarchii uniwersyteckiej, mianowano go bowiem rektorem Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. „Kurier Warszawski” i „Kurier Codzienny” poinformowały o tym warszawiaków 3 IX. Wątpliwe, by polskich studentów ucieszyła ta wiadomość.

Nominacja Ziłowa mogła tylko jeszcze bardziej rozsierdzić środowiska studenckie i być może wpłynęła na rewolucyjne wrzenie w Warszawie. Dnia 28 I 1905 r. studenci rozpoczęli wiec na Uniwersytecie, do haseł socjalnych dołączając żądanie polonizacji uczelni. Manifestacja ta zapoczątkowała wydarzenia w całym Królestwie Polskim, zwane strajkiem szkolnym. Policja spisała wszystkich uczestników zgromadzenia na UW i wyliczyła, że stanowili oni ok. 30% ogółu studentów. Rektor Ziłow przyjął twardą linię i wnioskował, żeby wszystkich spisanych wyrzucić.

W lutym wykłady na uniwersytecie zostały zawieszone. Atmosfera gęstniała. Profesor Joanna Schiller-Walicka dotarła do listu napisanego przez rektora na początku marca 1905 r. Adresatem był warszawski oberpolicmajster, a w liście Ziłow prosił o zezwolenie na trzymanie na uczelni 4 rewolwerów „dla ochrony osób mieszkających na terenie UW”. Bał się.

Tymczasem do zmian na uczelni nawoływali także niektórzy rosyjscy pracownicy naukowi. Reakcja Ziłowa znów była znamienna, wnioskował bowiem, by niepokornych usunąć z pracy. Jego wniosek pozostał bez echa, a on sam czuł się w swej zapiekłości coraz bardziej osamotniony. Pod presją rewolucyjnych wydarzeń rosyjska władza zaczynała kruszeć i z wolna oswajać się z myślą o ustępstwach. W czerwcu Komitet Ministrów zalecił utworzenie w Cesarskim UW dwóch nowych stanowisk – lektora języka polskiego i profesora literatury polskiej. Było jasne, że dni Piotra Ziłowa na UW są policzone i 14 VIII 1905 r. znienawidzony fizyk poprosił o zwolnienie z pracy w Cesarskim UW. Dwa tygodnie później car Mikołaj II podpisał Przepisy Tymczasowe przywracające na uniwersytetach wybieralność rektora. W Warszawie nowego rektora wybrano już we wrześniu, a Ziłow wyjechał z Warszawy.

Nie odszedł jednak w niesławie, przeciwnie, został inspektorem Kijowskiego Okręgu Naukowego. Na tym stanowisku dotrwał do emerytury, tj. do 1912 r. W Kijowie stał się aktywnym politykiem, uczestnicząc i wspomagając działalność Klubu Rosyjskich Narodowców.

W Kijowie doczekał czasów rewolucji. W 1919 r. ponoć został przez bolszewików aresztowany i wkrótce potem rozstrzelany. Bardziej prawdopodobne, że żył jeszcze dwa lata i zmarł w 1921 r., gdy Moskwa po raz pierwszy świętowała hucznie Dzień Pracy – 1 Maja. W dobie internacjonalistyczno-bolszewickich przemian wielkoruskie poglądy Piotra Aleksiejewicza Ziłowa były przestarzałe. Jego śmiercią nikt się specjalnie nie przejął.