Piszący te słowa nie ma przekonania co do realnego znaczenia uroczyście przyjmowanych, a z natury rzeczy ogólnych dokumentów, określających zadania konkretnych instytucji oraz ich społeczną rolę. Z pewnością warto jednak odnotować tego rodzaju programowe sformułowania oraz zastanowić nad treścią uchwalanych deklaracji, choćby po to, żeby odtworzyć motywy, jakimi kierowali się ich twórcy. Takie dokumenty są bowiem przeważnie efektem refleksji, do której skłania świadomość zasadniczych zmian następujących w otoczeniu określonego podmiotu, a także pojawiania się nowych wyzwań.

Przypomnijmy zatem, że jeszcze całkiem niedawno polskim uniwersytetom zarzucano, że należą do tych instytucji, których po zmianie ustrojowej nie zreformowano, a zatem że pozostały one organizacyjnymi skansenami i swoistymi „reliktami socjalizmu”. Nic bardziej mylnego. Pomijając ich tradycyjny charakter, z natury nieskłonny do gwałtownych reform, podkreślić trzeba, że – w odróżnieniu od zasadniczych segmentów rzeczywistości politycznej i społecznej – uniwersytety w Polsce Ludowej, czy też raczej środowiska uniwersyteckie cieszyły się pewną swobodą oraz na ogół prezentowały bardzo przyzwoity poziom (w każdym razie ich jakość w okresie minionym, co w szczególnym stopniu dotyczy Uniwersytetu Warszawskiego, z pewnością nie dawała powodów do wstydu). Zasadnicze reformy nie były zatem aż tak naglące.

Szybko zmieniające się otoczenie zewnętrzne skłoniło jednak gremia kierownicze uczelni do ponownego zdefiniowania podstawowych funkcji i zadań, jakie stoją przed Uniwersytetem. 26 IX 2001 r. Senat UW przyjął Misję Uniwersytetu Warszawskiego. W nawiązaniu do początków uczelni i modelu opracowanego przez braci Humboldtów, za fundament funkcjonowania instytucji uznano jedność nauki i nauczania. Podkreślono też znaczenie misji społecznej Uniwersytetu, którego zadaniem jest zapewnienie możliwie szerokiego dostępu do wiedzy i umiejętności, a jednocześnie wyeksponowano misję obywatelską, polegającą na kształceniu elit – zdolnych do współpracy pomimo różnic w poglądach. W dokumencie wspomniano też o misji kulturalnej, w ramach której – to kolejne świadectwo reagowania na aktualne wyzwania – Uniwersytet powinien wspierać dialog między integrującymi się społeczeństwami Europy.

Wkrótce potem, 13 III 2002 r., senat uchwalił kolejny dokument, zatytułowany Strategia Uniwersytetu Warszawskiego, mający określać zasadnicze ramy realizacji misji, wskazać najważniejsze kierunki działania i priorytety. Zatem mowa jest tam o obowiązku zapewnienia wszechstronnego, akademickiego wykształcenia na możliwie najwyższym poziomie, ale także o konieczności dopasowania oferty dydaktycznej do potrzeb kraju. W kontekście badań naukowych nacisk położono na konieczność wspierania młodej kadry, na współpracę międzynarodową oraz na obowiązek popularyzacji wiedzy, a także na konieczność pozyskiwania środków na badania ze źródeł zewnętrznych.

Można rzecz jasna skonstatować, że powyższe stwierdzenia nie były zbytnio oryginalne, a nawet – że postulaty i dyrektywy tam sformułowane są w zasadzie oczywiste. Jednak porządek owych sformułowań, nad którymi pochylało się przecież grono bardzo kompetentnych autorów, a także zmieniające się stopniowo akcenty coś nam jednak mówią o zachodzących zmianach. W kolejnej bowiem wersji Strategii, którą uchwalono 17 XII 2008 r., pojawiły się sformułowania charakterystyczne dla procesu bolońskiego i nawiązujące do ogólnoeuropejskich postulatów „kształcenia przez całe życie” oraz „gospodarki opartej na wiedzy”. Została też wyeksponowana społeczna rola uczelni, której potencjał intelektualny uprawnia, a historia i tradycja zobowiązują do angażowania się w sprawy szczególnie ważne dla kraju.

W dokumencie tym najważniejsze zadania stojące przed uczelnią ujęto w 6 punktach:

– doskonalenie nauczania i programów edukacyjnych – poprzez tworzenie atrakcyjnej, nowoczesnej oferty studiów, obejmującej kierunki interdyscyplinarne i obcojęzyczne oraz poprzez rozwijanie systemu j akości kształcenia;

– rozwój i intensyfikacja badań naukowych – wymagające promowania najbardziej aktywnych naukowo pracowników oraz prowadzenia odpowiedniej polityki finansowej i inwestycyjnej;

– realizacja programu inwestycyjnego – zakładającego skupienie uczelni w ramach trzech kampusów oraz przewidującego nowe inwestycje mające poprawić warunki pracy i studiowania;

– informatyzacja uczelni – m.in. poprzez rozbudowę Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów, stworzenie portalu wewnętrznego oraz zintegrowanie systemów informatycznych służących zarządzaniu uczelnią;

– poprawa jakości zarządzania uczelnią – m.in. w zakresie pozyskiwania środków finansowych oraz poprzez system podnoszenia kwalifikacji i oceny pracowników;

– rozszerzenie współpracy z otoczeniem i umiędzynarodowienie uczelni – zarówno w dziedzinie nauczania, jak też badań naukowych.